Welke oplossingen zijn er om visuele afwijkingen te corrigeren?

De bril, haar geschiedenis

Een bril is een geheel: een montuur dat twee glazen draagt. Met andere woorden, een combinatie van esthetiek beïnvloed door de mode en zeer geavanceerde technologie. Om tot deze ogenschijnlijk zo eenvoudige formule te komen, waren zeven eeuwen nodig! 

De correctie — ongetwijfeld nog bij benadering — van verziendheid en presbyopie dateert van het einde van de dertiende eeuw. De specialisten van die tijd sneden de glazen uit beril: een edelsteen op basis van aluminiumsilicaat en beryllium. Later zal dit materiaal aan de oorsprong liggen van het woord "bril". Deze beryllenzen hadden de vorm van twee kleine maantjes (lunettes) verbonden door monturen van hoorn samengevoegd door een spijker, tussen de wenkbrauwen. 

Afkomstig uit Venetië zal deze uitvinding zeer langzaam evolueren tot op de dag van vandaag. Drie eeuwen zullen nodig zijn om bijziendheid te kunnen corrigeren; vijf eeuwen om het principe van brillenpoten te bedenken en zes om bifocale glazen te ontwikkelen.

In de zeventiende eeuw zijn brillen het teken van een zeker intellectualisme of van een behoren tot de adel! Tegenwoordig leven vrijwel 30 miljoen Franse brillendragers — 58% vrouwen en 42% mannen — op een serener en minder elitaire wijze met dit accessoire! De bril is een gangbaar accessoire geworden, toegankelijk voor iedereen.

Brillenmonturen: de look en het comfort

Uit plezier kiest men ze als eerste. De meeste mensen betreden een opticien met een idee over de vorm, de kleur, het model en het merk: sportief, van een couturier, een parfumeur of een goudsmid. 

Rekening houdend met ons visueel gebrek of onze activiteit, is de opticien er om ons te helpen alles met elkaar in overeenstemming te brengen. Bewust of onbewust, drie overwegingen inspireren onze keuzes: 

• de wens om onze monturen aan te passen aan onze stijl;
• ze laten "aansluiten" bij onze activiteit;
• en aan ons budget.

Metalen omrande monturen die ernst uitstralen, monturen in de vorm van vlindervleugels bezet met strass van excentrieke Amerikaanse vrouwen... Deze accessoires geven inderdaad een stijl aan een gezicht, een persoonlijkheid. Net als kleding kunnen brillenmonturen een tijdperk markeren. 

Al jaren zijn brillen enorm populair. Een ondenkbaar fenomeen van vroeger: redactrices van vrouwentijdschriften zetten ze op de neuzen van modellen, kinderen of volwassenen, voor de foto! Men zou er net zoveel willen hebben als outfits en ze willen verwisselen zoals lippenstift of een stropdas... Helaas volgt ons budget niet altijd. 

Brillen voor sport of voor het dagelijks leven, onze eisen variëren. In het eerste geval kiest men voor flexibele poten die de oren omcirkelen, schokken absorberen en beschermen; monturen die drijven als men ze in het water verliest, bij het windsurfen... En als men veel rijdt, zijn brede en omsluitende monturen met een ruim panorama de beste keuze. 

Wat onze wensen ook zijn, er is voor elk wat wils, elke leeftijd, elk budget.

Heldere brillenglazen

Het onderhoud van de bril is zeer belangrijk. Dit optisch apparaat is immers een waardevol voorwerp dat minimale zorg vereist. Wanneer men de bril niet permanent draagt, is het noodzakelijk hem op te bergen in een hard etui om te voorkomen dat het montuur vervormt. Het is ook beter om de bril niet op de glazen te leggen als men ze langdurig intact wil bewaren.

Het is ook ideaal om ze af en toe te wassen met lauw water en zeep, en ze te drogen met een katoenen zakdoekje dat niet pluist. Een kleine stille revolutie heeft het leven veranderd van dragers van antireflexbehandelde glazen, die meer vuil aantrokken. Het gaat om de anti-vuil-, anti-vlek-, anti-spoor-, oleofoob-, hydrofobe behandeling... Hiermee kunnen vingerafdrukken op de glazen of stofdeeltjes — al die gebreken die het zicht door de volledig transparante antireflexglazen hinderen — gemakkelijk worden verwijderd. 

Als uw bril ten slotte echt "vuil" is, met name tussen het montuur en de glazen, vertrouw ze ons dan toe voor een grondige reiniging in een ultrasoonbad. 

Contactlenzen: de discrete charme

Veel beroemde namen, en sommige minder bekende, markeren de geschiedenis van de contactlenzen. Leonardo da Vinci was de eerste die in 1508 het principe ervan beschreef.

De Franse filosoof-wiskundige René Descartes (1596-1650) ontwierp de berekeningen, maar de allereerste experimenten dateren van het einde van de negentiende eeuw. Destijds was de voorloper van de lens een glazen cupje dat, door de tranen op het oog te houden, de visuele gebreken corrigeerde. Het idee is goed, maar het object is ondraaglijk.

Men moet wachten tot 1948 om de eerste harde lenzen in plexiglas te zien verschijnen die alleen de iris bedekken. Dat is een eerste revolutie. De tweede vindt plaats in 1965, wanneer Otto Wichterlé, een chemicus uit Praag, de zachte lenzen uitvindt.

Sindsdien zijn er geen grote omwentelingen meer, maar belangrijke vooruitgang blijft zich opvolgen bij deze miskende honderdjarigen, of ze nu hard of zacht zijn. 

Met het verstrijken van de jaren weten de specialisten in contactoptiek steeds beter aan de eisen van het hoornvlies te voldoen.

Zij ontwerpen dan ook steeds biocompatibeler lenzen. Lenzen die in staat zijn het hoornvlies te laten ademen, de cellen te laten vernieuwen en de integriteit van het traanfilm te handhaven.

Dankzij deze voortdurend verbeterende verworvenheden voldoen contactlenzen tegenwoordig niet alleen aan de esthetische wensen, maar ook aan de visuele kwaliteit, ongeacht de gebreken, want zelfs presbyopen kunnen eindelijk worden gecorrigeerd door het dragen van lenzen!

Het mysterie van de lenzen

Hoe slagen contactlenzen erin de visuele gebreken te compenseren, en door welk mysterie vallen ze niet weg onder invloed van de oogleden of wanneer men het hoofd buigt?

Ongeacht het visuele gebrek blijft het correctieprincipe hetzelfde. Men plaatst een berekende lens op het hoornvlies om dat gebrek te corrigeren. Het contact tussen de lens en het oog is niet direct, want een traanfilm treedt ertussen.

Het heeft een dubbele functie: het metabolisme van het hoornvlies beschermen en de lenzen op de ogen houden ondanks de bewegingen. Specialisten noemen dit verschijnsel "de capillaire kracht".

30 miljoen lensdragers

Waarom kiezen voor contactlenzen als een bril alle visuele gebreken kan corrigeren? 

De eerste motivatie is meestal esthetisch. Veel vrouwen — maar ook mannen komen er in toenemende mate toe — geven de voorkeur aan hun "natuurlijk" gezicht. Nadat ze voor deze optie hebben gekozen, ontdekken en waarderen ze ook de andere "voordelen" van lenzen: een betere visuele kwaliteit dan met een bril en een onbeperkt gezichtsveld.

Wereldwijd dragen 30 miljoen mensen lenzen, waarvan 18 miljoen in de Verenigde Staten en 1,2 miljoen in Frankrijk. Dit laatste cijfer stijgt tegenwoordig dankzij de technische ontwikkelingen van deze producten en de komst van mannen op deze markt; sommigen van hen zetten hun eerste stappen in de wereld van lenzen om een sport te beoefenen zonder zich zorgen te maken over condens, regen of zon... De mode van de "glijsporten" — skiën, windsurfen, surfen... — Heeft veel bijgedragen aan het fenomeen, aangezien brillen nauwelijks verenigbaar zijn met golven en wind, gecombineerd met veel zon. 

Volgens een SOFRES-onderzoek verklaart 96% van de lensdragers zeer tevreden te zijn. Het is dus zaak de stap te zetten! Er zijn twee grote families van contactlenzen: de harde (gekozen door 20% van de dragers) en de zachte (gekozen door 80%). Tegenwoordig corrigeren ze alle visuele gebreken, inclusief astigmatisme en presbyopie. 

Contactlenzen kunnen op vrijwel elke leeftijd worden gedragen. Bij zuigelingen, wanneer de moeder heeft geleerd ze te hanteren, kan dit een betere methode zijn dan een bril om amblyopie of scheelzien te voorkomen.

Voor kinderen is het beter te wachten tot ze oud genoeg zijn om zelfstandig met hun lenzen om te gaan: ongeveer 13/15 jaar voor jongens en 10/12 jaar voor meisjes als ze zorgzaam zijn en gemotiveerd door een esthetische bezorgdheid. Wanneer ze worden geaccepteerd en bij voorkeur gevraagd, vormen lenzen een goede methode voor pre-adolescenten met ernstige visuele gebreken en voor grote sporters. 

De correctie met lenzen moet aan drie vereisten voldoen:

• het respect voor het metabolisme van de ogen: hun behoefte aan zuurstof;
• een goede optische correctie;
• een zodanig comfort dat men ze vergeet.

De zuurstofvoorziening van het oog

Net als de huid heeft het hoornvlies zuurstof nodig. Lucht bevat 20% zuurstof. De aanwezigheid van een contactlens ontneemt het oog licht een deel van dit element.

Studies hebben aangetoond dat het hoornvlies, om gezond te blijven, minstens het equivalent van 12% zuurstof moet ontvangen wanneer de ogen open zijn en 18% wanneer ze gesloten zijn, tijdens de slaap.

De hoeveelheid zuurstof die het hoornvlies bereikt, hangt af van de dikte van de lenzen, het type materiaal waarin ze zijn gemaakt en hun diameter. Sommige lenzen zijn zo dun dat ze minder dan een tiende millimeter dik zijn. En afhankelijk van of ze hard of zacht zijn, gebruiken ze verschillende manieren om te ademen.

Harde lenzen, soms flexibel genoemd, zijn vervaardigd uit een polymeermateriaal, een kunststof met silicone en fluor: twee stoffen die door hun permeabiliteit bijdragen aan het transport van zuurstof, waardoor de lenzen zeer comfortabel worden. 

Zachte lenzen zijn gemaakt van een materiaal dat hydrogel wordt genoemd, waarvan de bijzonderheid is dat het een grote hoeveelheid water absorbeert. Hoe hoger het watergehalte, hoe meer ze zuurstof doorlaten. Daarom spreken specialisten vaak over lenzen met een meer of mindere hoge hydrofilie. Tegenwoordig bevatten sommige lenzen ongeveer 80% water.

Wat betreft de diameter van de lenzen, die moet zo klein mogelijk zijn. Harde lenzen zijn kleiner dan de iris: ze hebben een diameter van 8 tot 10 mm. Zachte lenzen zijn iets groter: tussen 12 en 16 mm.

Harde of zachte contactlenzen: de juiste keuze

Laten we eerlijk zijn: het draagcomfort van harde lenzen is nooit zo goed als dat van zachte lenzen. Er zijn enkele weken nodig om hun aanwezigheid volledig te vergeten, en men kan ze niet dragen tijdens het zwemmen.

Ze vereisen bovendien een grote technische vaardigheid van de aanpassende specialisten, die de kromtestralen van uw hoornvlies moeten meten voordat ze verschillende typen lenzen uitproberen om de juiste "maat" te vinden. 

Harde lenzen zijn daarentegen gemakkelijker te hanteren dan men denkt en zeer eenvoudig te onderhouden. Andere voordelen: ze bieden een onvergelijkbare visuele kwaliteit en waarschuwen bij het minste oogheelkundige probleem door oncomfortabel te worden. Tot slot corrigeren ze astigmatisme uitstekend en hebben ze een levensduur van meer dan twee jaar. 

Zachte lenzen zijn zeer comfortabel vanaf de eerste keer dat ze worden gedragen: de gewenning is onmiddellijk. Deze eigenschap maakt het onder andere mogelijk, indien gewenst, ze afwisselend met een bril te dragen. Men kan ze ook dragen tijdens het zwemmen of zelfs tijdens het slapen.

Hun hantering en onderhoud vereisen echter meer voorzorgen en men moet ze uiterlijk na 18 maanden vervangen. Daarna verliezen ze hun optische kwaliteit. Zachte lenzen vereisen ten slotte dat men aandacht besteedt aan de gezondheid van de ogen.

Lenzen voor alle ogen

Met lenzen kunnen alle visuele gebreken worden gecorrigeerd, inclusief presbyopie. 

Bijziendheid

88% van de lensdragers is bijziend. Bijziendheid is inderdaad de ideale indicatie. Zeker als men bijziend is van -1 tot -5 dioptrie. Dan is alles mogelijk: zowel harde als zachte lenzen met meer of mindere hoge hydrofilie. In beide gevallen zal het verkregen resultaat beter zijn dan met een bril. Bij meer dan -5 dioptrie is het beter te kiezen voor zachte lenzen met hoge hydrofilie. 

Verziendheid

Steeds meer verzienden dragen contactlenzen. Dit gebrek is het tegenovergestelde van bijziendheid. Net als bijziendheid kan het worden gecorrigeerd met zowel harde als zachte lenzen. Maar door hun optische sterkte zijn deze lenzen dikker. Voor een goede verdraagbaarheid door het oog hebben ze zeer zuurstofpermeabele materialen nodig, en met name zachte lenzen met een hoge hydrofilie. 

Astigmatisme

Harde lenzen vormen de beste oplossing voor het corrigeren van astigmatisme, vooral als dit wordt veroorzaakt door de vorm van het hoornvlies, wat in de meeste gevallen het geval is. De tranen in de ruimte tussen het onregelmatig gevormde hoornvlies en de lens compenseren het astigmatisme automatisch. Men kan ook kiezen voor specifieke zachte lenzen, zogenaamde torische lenzen. 

Presbyopie

Een nieuwe oplossing is verschenen met de progressieve lenzen. Ze maken het mogelijk om op alle afstanden scherpe beelden waar te nemen. De gewenning verloopt bovendien zeer snel en men kan ze zonder moeite afwisselend met een bril dragen. Dit onmiddellijke comfort vertegenwoordigt enigszins de droom van beginnende presbyopen: verziendheid op latere leeftijd discreet maken. 

Deze innovatie is het resultaat van veel onderzoek:

het beheersen van zeer complexe optische berekeningen;

het vermogen om lenzen te vervaardigen die overeenkomen met deze berekeningen;

de middelen om de onberispelijke kwaliteit van de verkregen optische correcties te controleren.

Er bestaan ook andere "lensoplossingen" voor het corrigeren van presbyopie, maar ze maken het niet mogelijk om op alle afstanden te zien. Het is dan ook zaak om de verschillende formules uit te proberen om de meest bevredigende te ontdekken:

de zogenaamde "wisseltechniek": een lens voor veraf op het dominante oog en, op het andere, een lens voor dichtbij. Nadeel: het binoculaire zicht is onvolmaakt. Dit was echter tot nu toe de meest gangbare oplossing. Men zegt dat zo alle presidenten van de Verenigde Staten, sinds Kennedy, op discrete wijze omgaan met deze natuurlijke veroudering van het oog;

bifocale lenzen. Er bestaan twee soorten. De meest recente worden diffractief genoemd: ze leggen twee beelden over elkaar op het netvlies — één voor veraf, één voor dichtbij — en de hersenen selecteren het beeld dat nodig is. De andere, oudere soort wordt "alternerend zicht" genoemd. Ze vereisen van de specialist een nauwkeurige aanpassing, waarbij het resultaat desondanks niet gegarandeerd is.

Zonnelenslenzen

Lensdragers zijn niet langer alleen ijdeltuitjes — de ijdele vrouwen vooral — die een bril weigeren.

Steeds meer sporters treden toe tot deze steeds minder exclusieve club. Men draagt tegenwoordig lenzen, onder andere om te tennissen maar ook om te skiën, te windsurfen en te varen. En omdat het buitensporten zijn, bevatten sommige lenzen tegenwoordig een zonwering.

Verblinding door direct zonlicht en weerkaatsing, spatten van zout water, blootstelling aan wind..., niets wordt hen bespaard. Resultaat: tevredenheid bij alle gebruikers. Zowel bij degenen met één of meer bijkomende visuele gebreken als bij degenen die geen correctie nodig hebben. 

Sommige zonnelenslenzen bevatten zowel een filter dat beschermt tegen ultraviolette straling als een getint anti-verblindingsfilter. Wees dus voorzichtig met de andere, want — het is bewezen — langdurige blootstelling aan te fel zonlicht kan beschadiging van het netvlies veroorzaken. Om nog maar te zwijgen over de versnelde veroudering van het ooglens, wat een vroegtijdige staar kan veroorzaken.

Het comfort: lenzen die zacht zijn voor het oog

Het comfort van contactlenzen hangt af van verschillende elementen: het materiaal, de vervaardiging van de lenzen en dit "driehoekshuwelijk" van tranen, lenzen en hun onderhoud. De fabricage van lenzen maakt gebruik van de technologieën van de precisie-optiek. Er zijn drie manieren om lenzen te vervaardigen: door bewerking en polijsting van materialen, door centrifugatie of door gieten in een gesloten mal. Ongeacht de technologie is het doel enerzijds de exacte vorm te verkrijgen die vereist is door de vorm van het hoornvlies en het gewenste correctietype, en anderzijds een comfortabele rand. 

Vervolgens moet men "goede tranen" hebben om lenzen te dragen, aangezien deze "drijven" op de traanfilm. Maar de kwaliteit en de hoeveelheid tranen variëren van persoon tot persoon. Bij sommigen zijn ze te weinig aanwezig en volstaan ze niet om de lenzen te smeren, wat leidt tot ongemak door droge ogen.

Dit kan ook voortvloeien uit een tijdelijke stoornis: ziekte, medicamenteuze behandeling, esthetische ooglidoperatie... Alles keert terug tot de orde wanneer de oorzaak is verdwenen. Een eenvoudige vliegtuigreis heeft invloed op het lensdragen, omdat de omgevingslucht droog is. Het is beter de lenzen te verwijderen voor een lange vlucht, zeker als men van plan is te slapen. Weet in andere gevallen dat er "kunsttranen" bestaan, oogdruppels op basis van fysiologisch zout.

Een strikte hygiëne

De kwaliteit van uw zicht, de levensduur van uw contactlenzen en hun comfort hangen af van hun onderhoud. Gerust: het wordt steeds minder belastend. Waarom de lenzen onderhouden? Eerst om de bestanddelen van de tranen te verwijderen die erop zijn neergeslagen: het zout, de eiwitten, de vetten, de vervuiling uit onze omgeving... Als men deze afzettingen niet verwijdert, vormen ze uiteindelijk een waas of onuitwisbare vlekken op de lenzen en riskeren ze onbruikbaar te worden. Vervolgens om ze klaar te maken voor de volgende dag.